شهرستان قائمشهر از قدیم و در دوره های مختلف با اسامی گوناگونی همچون عشق آباد، قصرشیرین، علی آباد و شاهی نامیده می شد.که در دوره قاجار به نام علی آباد و از زمان حکومت رضا شاه به نام شاهی و بعد از انقلاب به قائمشهر تغییر نام پیدا کرد.
ساکنان اصلی قائمشهر از نژاد تپوری(ساکنان اصلی مازندران) بودند.که پس از انقراض حکومت قاجار و در آغاز حکومت پهلوی اول با توجه به گسترش شهر و ایجاد کارخانه های نساجی، گونی بافی، کنسرو، آرد و ...مهاجرانی از شهمیرزاد و آذری و ... به شهر شاهی برای کار و اشتغال وارد شدند، که در ترکیب جمعیتی تغییراتی ایجاد شد.
اغلب مهاجرین در کارخانجات و برخی در بازار و بصورت کارگر مشغول به کار شدند که بعدها بسیاری از این گروه ها از افراد ثروتمند و بازاریان شهر محسوب شدند.
در کنار ایجاد کارخانه های صنعتی، احداث راه آهن سراسری که از گرگان تا تهران ادامه داشت نیز، باعث مهاجرت مردم از اطراف و ولایت به شهرشاهی گردید.
قبل از توسعه شهر و ایجاد واحدهای صنعتی، شهر شاهی عمدتا شامل روستاهای بزرگ و تاریخی همچون جمنان(چمنو)، قادیکلا و کوچکسرا و اطراف بود. و در روزهای چهارشنبه، بازار هفتگی در آن برپا می شد، که رونق خاصی به منطقه می بخشید.
از آثار تاریخی نیز می توان تپه های باستانی، بویژه گردکوه و پل های تاریخی، مخصوصا پل شاهپور و پل آجری و تپه باستانی قلعه کش در خرما کلا و پل انواکتی را نام برد.
از اماکن مذهبی هم آرامگاه سید نظام الدین در جمنان، امامزاده یوسف رضا، امامزاده سیدزرین نوا در روستای چمازکتی، امامزاده محمد، آرامگاه شیخ طبری در روستای شیخ گلی-امامزاده سید قاسم در روستای واسکس- امامزاده سید قائم الدین در روستای شهرود کلا- امامزاده موسی در روستای وسطی کلا- امامزاده عباس رضا در روستای کوتنا- بقعه های درویش داود در روستای آهنگرکلا و درویش موسی در جمنان و برخی آثار ثبت شده دیگر نیز می توان اشاره کرد.
از مهمترین صنایع در شهر شاهی احداث کارخانجات نساجی بود که اولین آن، که بعنوان قدیمی ترین کارخانه نساجی خاورمیانه بوده و در دوره رضا شاه، به عنوان نساجی شاهی(نساجی شماره یک) در اراضی وسیعی با امکانات رفاهی، نانوایی، استخر، باشگاه ورزشی، دبستان و مدرسه، شالیکوبی، خانه های سازمانی، پارکینگ عمومی، فروشگاه های منسوجات و مایحتاج ضروری، سینما برای استفاده عموم، کتابخانه و کانون فرهنگی و ....با معماری خاص و استحکام مناسب احداث گردید، که یکی از مراکز مهم اشتغال به کار محسوب می شد. وچندین هزار نفر بصورت مستقیم و غیر مستقیم در این صنعت مشغول بکار شدند.
البته بعد از انقلاب بتدریج تاسیسات و امکانات کارخانه نساجی توسط نهادهای نظامی و انقلابی، ابتدا بصورت موقت و سپس بطور دائم، اشغال و از مجموعه کارخانه جدا گردید. مجموعه فرهنگی و مدیران، توسط سپاه پاسداران و اداره اطلاعات غصب گردید، و مراکز فرهنگی و ورزشی به بخشهای خصوصی واگذار شد. سینما نیز که برای استفاده عموم شهروندان بود، توسط سپاه پاسداران اشغال، و بعدها تخریب گردید. فروشگاههای محصولات تولیدی منسوجات و فروشگاه کارگران، نانوایی، پارکینگ و خانه های سازمانی کارگران، توسط شهرداری مصادره، و همه تاسیسات و ساختمانها تخریب شد.شالیکوبی کارخانه که بمنظور کمک به کارگران کشاورز فعالیت داشت، توسط شهرداری تخریب و ساختمان شهرداری در آن محل احداث گردید.
البته طبق گفته یکی از شهردار های سابق قائمشهر، که هم اکنون عضو شورای شهر نیز هست، سیاست کلی نظام حاکم بر این بود که تمامی کارخانه ها و تاسیسات و صنایع و مواردی که به هر نحوی زنده کننده و یادگار حکومت پهلوی بوده را با روشهای مختلف، ابتدا ورشکسته و به ظاهر ناکارآمد نموده و به بخشهای خصوصی یا سازمانهای دیگر واگذار، و نهایتا مورد تخریب قرار گیرند.
نمونه این موضوع در مورد کارخانه نساجی مازندران(نساجی شماره دو) قائمشهر نیز کاملا مشهود است. نساجی شماره دو که بزرگترین کارخانه نساجی در خاومیانه محسوب می شد، پس از کش و قوسهای فراوان نهایتا تخریب گشت و هم اکنون به ویرانه ای تبدیل شده است. و اینک زمزمه هایی نیز در خصوص قطعه بندی برای ساخت و ساز مسکونی و تجاری در این محل هم به گوش می رسد.
به عنوان مثال شاهدین عینی بیان داشتند، که دستگاه های تولیدی و صنعتی را در یک کارخانه صنعتی در گیلان، که از دوران پهلوی همچنان سالم،کارآمد و بدون نقص کار می کردند، با استفاده از جک و جرثقیل بلند کرده و محکم به زمین می کوبیدند، تا بعنوان ضایعات بفروش رسانند. و آثار و نشانه های صنعتی گذشته را محو نمایند.از این دست موارد بسیار است وبیان همه فرصت زیادی را میطلبد.
در هر حال شهر قائمشهر شهری زیبا بود، مخصوصا بلوار منتهی به ایستگاه راه آهن که وسط آن نخل های زیبا و هشتادساله برافراشته بود و نما ومنظره زیبایی به مرکز شهر می داد، توسط یکی از شهردارهای سابق به بهانه های ترافیکی بصورت کامل برداشته و تمامی درختان نخل را قطع نمودند. که البته اعتراضاتی پراکنده رابهمراه داشت ولی راه بجایی نبرد.
رونق کسب وکار در شاهی بسیار متنوع و گسترده بود، و میل به تلاش وتکاپو و فعالیت در زندگی اقشار مختلف نمایان ، و نشاط و خرمی در همه جای شهر، جاری بود. بطوریکه عنوان سحرخیزترین مردم، در شمال و کشور را ، شهر شاهی به خود اختصاص داده بود .
در زمینه بازار میوه و تره بار نیز، سه میدان بار بزرگ در این شهر فعال است، و هم اکنون نیز قطب خریدوفروش مرکبات است.
محصولات کشاورزی در این شهرستان،در زمانهای نه چندان دور شامل: گندم، پنبه، برنج، جو و ...بوده است، که با گسترش شهرنشینی و حضور مهاجرین بیشتر هم اکنون بصورت محدود کشت می شود.
از جمله فعالیتهای دیگر در این شهر،باغبانی و باغداری، بخصوص مرکبات است، که در مناطق اطراف شهر و روستاهای شهرستان مشاهده می شود. پرورش گاو و گوسفند و طیور نیز از دیگر فعالیت ها در این شهر است. از دیگرفعالیتها و صنایع در این شهر مبل سازی و صنایع بسته بندی است.
محدوده جغرافیایی شاهی، در گذشته، شهرستان های سوادکوه و فیروزکوه، شهمیرزاد، جویبار و کیاکلا را شامل میشد، که پس از انقلاب و بتدریج مناطق مختلف از این شهرستان جدا و مستقل شدند در زمینه فعالیتهای سیاسی نیز این شهر یکی از مراکز مهم و مورد توجه بوده، که مرکزیت بسیاری از گروه های سیاسی در اوایل انقلاب بود و مردم این شهر درگیریها و اتفاقات تلخ زیادی را شاهد بودند.
در رشته های ورزشی نیز شهرستان قائمشهر در گذشته نه چندان دور، دو تیم مطرح کشوری نفت و نساجی را در سابقه خود دارد. و در کشتی و برخی رشته های ورزشی قهرمانانی در سطح کشوری و بین المللی و آسیایی داشته و در کل به عنوان شهر کارگری و ورزشی مطرح بوده و هست.
قائمشهر از پر تراکم ترین شهرهای مازندران بوده، و رتبه اول سواد را بخود اختصاص داده است. هم اکنون مرکز درمانی بیمه تامین اجتماعی منطقه شمال کشور در این شهر واقع است. ضمنا سرپرستی بانکهای ملی و ملت در استان مازندران، ابتدا در این شهرستان قرار داشت، که بعد به شهر ساری انتقال یافت.
طبق کاوشگری باستان شناسان قدمت این شهر به بیش از پنج هزار سال می رسد. و دو رودخانه اصلی به نام های سیاهرود و تلار از این شهر می گذرند و به دریای مازندران میریزند.
سعی شده اطلاعاتی کلی از زادگاه شخصیت اصلی این نوشتار بیان شود، که مطمئنا بسیار بیشتر از این مطالب است، به همین منظور چنانچه نظر مخاطبین گرامی در همه مناطق و این شهرستان جلب نگردیده، پذیرای مطالب و تصاویر همه عزیزانی که ما را در این مسیر همراهی می کنند هستیم.
امید است با بررسی و تحقیق بیشتر و دقیق تر، چنانچه زوایای پنهان وجذابی از این منطقه وجود دارد، که در اینجا ذکر نشده، با همکاری دوستان و اهالی این شهرستان، مطرح و نوشته شود.
با ما همراه باشید...
۴ نظر:
چقدر خوب بود اون قدیما
این حکومت همه چیزای خوب رو نابود کرد.
شهر، روستا، استان، کشور، همه چیز و همه جا ویران شد.
متاسفانه تو این سالها شهرمون رو به خرابه تبدیل کردن
سلام
چقدر زود گذشت این سالها مثل برق باد گذشت و همه چیز نابود شد ما که از جوانی چیزی ندیدیم انشالله طوری پیش بره نسل آینده زندگی کنند
واقعا چقدر زیبا و پر رونق بود، شکسته باد دست همه بلانسبت ناجوانمردان و بی غیرتان و وطن فروشان و خائنان ، به امید فرا رسیدن روزهای سربلندی و افتخار این مرز و بوم و آرزوی سلامتی دائم و کامل استاد بزرگوار
ارسال یک نظر